Delphi ile Xml Web Servislerinin Kullanımı

Bu Makalede sizlere Delphi ile Xml web Servislerinin Kullanimi hakkinda bilgiler vericem.Daha önce XML web servisleri hakkinda bir ders videosu hazirlamistim.Burada ise Delphi ile nasil Kullanilir onu anlaticam.Ama Öncelikle Xml Web Servisleri nedir ,ne ise yarar ,nasil çalisir yenilirmi,içilir mi gibi sorulari bildigim kadariyla cevaplamaya çalisayim.

Simdi File->New Project komutu ile Projemizi olusturulalim.

OK komutuna tikladigimizda asagidaki gibi Servis1.asmx isminde dosya olusturulacaktir.Ve içerigide varsayilan olarak asagidaki gibi olacaktir.Asagida Gördügünüz gibi HelloWorld() isminde geriye HelloWord olarak string tipte veri döndüren bir method var.Ve bu methodun diger methodlardan farki basinda [WebMethod] ifadesinin olmasidir.Adindan da anlasilacagi üzere bu method web’de çalisacak.

[Service1.asmx]

using System;

using System.Web;

using System.Web.Services;

namespace delphi7xmlOrnek

{

///<summary>

/// Summary description for Service1

///</summary>

[WebService(Namespace = "http://tempuri.org/")]

[WebServiceBinding(ConformsTo = WsiProfiles.BasicProfile1_1)]

[System.ComponentModel.ToolboxItem(false)]

// To allow this Web Service to be called from script, using ASP.NET AJAX, uncomment the following line.

// [System.Web.Script.Services.ScriptService]

public class Service1 : System.Web.Services.WebService

{

[WebMethod]

public string HelloWorld()

{

return "Hello World";

}

Yukaridaki Service1 sinifinin içersine web methodlarimizi yazabiliriz.Simdi içersine web methodlar yazalim.

[Service1.asmx]

using System;

using System.Web;

using System.Web.Services;

namespace delphi7xmlOrnek

{

///<summary>

/// Summary description for Service1

///</summary>

[WebService(Namespace = "http://tempuri.org/")]

[WebServiceBinding(ConformsTo = WsiProfiles.BasicProfile1_1)]

[System.ComponentModel.ToolboxItem(false)]

// To allow this Web Service to be called from script, using ASP.NET AJAX, uncomment the following line.

// [System.Web.Script.Services.ScriptService]

public class Service1 : System.Web.Services.WebService

{

[WebMethod]

public string HelloWorld()

{

return "Hello World";

}

[WebMethod]

public string dosyaUzantisiBul(string dosyaAdi)

{

System.IO.FileInfo dosyaBilgisi = new System.IO.FileInfo(dosyaAdi);

return dosyaBilgisi.Extension; // uzantiyi geriye döndür

}

[WebMethod]

public string Terstenyaz(string yazdirilacakMetin)

{

string tershali="";

for (int i = yazdirilacakMetin.Length-1; i > -1; i--)

{

/*son karakterden basla birer birer al */

tershali += yazdirilacakMetin.Substring(i, 1);

}

return tershali;

}

Simdi Solution Explorer Penceresinde Service1.asmx dosyasina Sag tiklayip View in Browser komutu ile sayfayi test edelim.

Gördügünüz gibi methodlar geldi.Simdi Terstenyaz linkine tiklayalim.Ve fonksiyonu test edelim.

yazdirilacakMetin degerini girdikten sonra Invoke komutuna tiklayalim.Invoke komutuna tiklamakla XML web servis methodu olan TerstenYaz methoduna istek yapmis oluyoruz.Oda bize asagidaki gibi cevabini döndürüyor.Gördügünüz gibi ismailkocacan degerini gönderdik oda bize asagidaki gibi tersini çevirip geriye XML yapida gönderdi.

Digerlerinide ayni sekilde test edebilirsiniz.Simdi bu XML webservis methodlarini Delphi 7 ile nasil kullanicaz.Onu inceleyelim.Öncelikle Asagidaki gibi nesneleri form üzerine yerlestirin.

Daha Sonra ise File -> New Other menüsünden asagidaki pencereye ulasin.Burada asagida gördügünüz gibi WSDL importer nesnesini seçtikten sonra OK komutuna tiklayin.

Biz burda WSDL importter seçenegi ile XML web servis methodlarini projemizin anlayacagi sekilde dahil edip ordan kullanicaz.

XML web servis methodlarini projemize dahil edebilmemiz için yukaridaki gördügünüz Service Description Linkine tiklayarak Servis methodlarinin XML yapidaki açiklamasini görebilirsiniz.

Daha sonra tarayicinin adres çubugundaki adresi alip asagida WSDL source yazan yere yapistiriyoruz.

Daha sonra Next ile devam ediyoruz.Gördügünüz gibi methodlar projemize dahil edildi.

Finish komutu ile sonlandirdiktan sonra bize asagidaki gibi Servis1 isminde bir Unit dosyasi olusturuyor.yani Servis1.pas Object pascal Kod dosyasi.Ve Unit dosyasinin adi XML web servisteki Sinifin adi olarak karsimiza geliyor.

[Servis1.pas]

// ***********************************************************************

// The types declared in this file were generated from data read from the

// WSDL File described below:

// WSDL : http://localhost:2210/Service1.asmx?WSDL

// Encoding : utf-8

// Version : 1.0

// (18.10.2009 00:03:32 - 1.33.2.5)

// ************************************************************************//

unit Service1;

interface

uses InvokeRegistry, SOAPHTTPClient, Types, XSBuiltIns;

type

//*********************************************************************

// The following types, referred to in the WSDL document are not being represented

// in this file. They are either aliases[@] of other types represented or were referred

// to but never[!] declared in the document. The types from the latter category

// typically map to predefined/known XML or Borland types; however, they could also

// indicate incorrect WSDL documents that failed to declare or import a schema type.

// *********************************************************************

// !:string - "http://www.w3.org/2001/XMLSchema"

// ********************************************************************

// Namespace : http://tempuri.org/

// soapAction: http://tempuri.org/%operationName%

// transport : http://schemas.xmlsoap.org/soap/http

// binding : Service1Soap

// service : Service1

// port : Service1Soap

// URL : http://localhost:2210/Service1.asmx

// *********************************************************************

Service1Soap = interface(IInvokable)

['{CFE467D4-A39E-2BD2-5836-7685A9E27F8D}']

function HelloWorld: WideString; stdcall;

function dosyaUzantisiBul(const dosyaAdi: WideString):WideString; stdcall;

function Terstenyaz(const yazdirilacakMetin: WideString):WideString; stdcall;

end;

function GetService1Soap(UseWSDL: Boolean=System.False; Addr: string=''; HTTPRIO: THTTPRIO = nil): Service1Soap;

implementation

function GetService1Soap(UseWSDL: Boolean; Addr: string; HTTPRIO: THTTPRIO): Service1Soap;

const

defWSDL = 'http://localhost:2210/Service1.asmx?WSDL';

defURL = 'http://localhost:2210/Service1.asmx';

defSvc = 'Service1';

defPrt = 'Service1Soap';

var

RIO: THTTPRIO;

begin

Result := nil;

if (Addr = '') then

begin

if UseWSDL then

Addr := defWSDL

else

Addr := defURL;

end;

if HTTPRIO = nil then

RIO := THTTPRIO.Create(nil)

else

RIO := HTTPRIO;

try

Result := (RIO as Service1Soap);

if UseWSDL then

begin

RIO.WSDLLocation := Addr;

RIO.Service := defSvc;

RIO.Port := defPrt;

end else

RIO.URL := Addr;

finally

if (Result = nil) and (HTTPRIO = nil) then

RIO.Free;

end;

end;

initialization

InvRegistry.RegisterInterface(TypeInfo(Service1Soap), 'http://tempuri.org/', 'utf-8');

InvRegistry.RegisterDefaultSOAPAction(TypeInfo(Service1Soap), 'http://tempuri.org/%operationName%');

end.

Yukarida Servis1.pas dosyasinda içerigine baktigimizda Servisteki methodlar asagidaki gibi karsimiza gelmektedir.

function HelloWorld: WideString; stdcall;

function dosyaUzantisiBul(const dosyaAdi: WideString):WideString; stdcall;

function Terstenyaz(const yazdirilacakMetin: WideString):WideString; stdcall;

Bu methodlarin C#.net dilinde karsiligi ise asagidaki gibiydi.

public string HelloWorld()
public string dosyaUzantisiBul(string dosyaAdi)
public string Terstenyaz(string yazdirilacakMetin)

Yukaridaki methodlari inceledigimizde bir Dönüsüm söz konusu.Yukaridaki methodardan yola çikarak örnek verecek olursak;Yukardaki methodlarin hepsi geriye string tipte veri gönderiyor.Tabi diger tiplerde olabilir.Mesela int,double vs

C#.net Dili	Delphi Dili
String	WideString

Yukaridaki tabloda gördügünüz gibi delphiden XML web servis methodlarini projemize dahil ettigimizde Servisteki methodlarin delphi karsiliklari bulup çevirdi.

Ancak su programlama denilen sey sürekli gelistigi için ve Hele Nesne yönelimli programlama dillerinde gelisim daha hizli oldugu için sürekli ata siniflardan ,yeni mirasçi siniflar nesneler türedigi için delphi 7 bu tipleri tam anlamiyla çeviremiyor.Mesela söyle bir XML web servis methodu düsünün ; XML web servis methodu herhangi bir veriTabanina baglanip herhangi bir Tablodan verileri Dataset Veya DataTable nesnelerine okuyup geriye bu verileri döndürüyor.Tabi geriye dönüs tipi olarak da yine Dataset dönüyor.Biz bu servisteki methodlari delphi 7 ye dahil ettigimizde karsimiza çok farkli bir tip geliyor.Bu tip TRemoTable seklinde bir class Geliyor.Bu Sinifi inceledigimizde En ata sinif olan Tobject sinifindan türedigini görüyoruz

Belki delphinin üst sürümlerine bu eksikler giderilmistir.Ve aslinda önemli de bir konudur.

Neyse simdi bu methodlari delphiden kullanalim.Öncelikle Formumuza bir tane Web Services sekmesinden THTTPRIO nesnesi ve 2 Tane TMemo ve 2 Tane TProgressBar nesnesi yerlestiriyoruz.Son hali asagidaki gibi olmalidir.

[XMLWebOrnek.pas]

unit XMLWebOrnek;

interface

uses

Windows, Messages, SysUtils, Variants, Classes, Graphics, Controls, Forms,

Dialogs, StdCtrls,Service1, InvokeRegistry, Rio, SOAPHTTPClient, ComCtrls,

AppEvnts;

type

TanaForm = class(TForm)

Label1: TLabel;

editdosyaAdi: TEdit;

Label2: TLabel;

editMetin: TEdit;

btnUzantiBul: TButton;

btnTerstenYaz: TButton;

HTTPRIO1: THTTPRIO;

istekMemo: TMemo;

cevapMemo: TMemo;

ProgressBarGonderilen: TProgressBar;

Label3: TLabel;

Label4: TLabel;

ProgressBarOkunan: TProgressBar;

procedure btnUzantiBulClick(Sender: TObject);

procedure HTTPRIO1BeforeExecute(const MethodName: String;

var SOAPRequest: WideString);

procedure HTTPRIO1HTTPWebNode1ReceivingData(Read, Total: Integer);

procedure HTTPRIO1HTTPWebNode1PostingData(Sent, Total: Integer);

procedure btnTerstenYazClick(Sender: TObject);

procedure HTTPRIO1AfterExecute(const MethodName: String;

SOAPResponse: TStream);

private

{ Private declarations }

public

{ Public declarations }

end;

var

anaForm: TanaForm;

webHizmeti:Service1Soap; // Tanimlayin

implementation

{$R *.dfm}

// Uzantil bul dügmesi

procedure TanaForm.btnUzantiBulClick(Sender: TObject);

begin

Application.ProcessMessages; // kilitlenmeyi önle

HTTPRIO1.URL:='http://localhost:2210/Service1.asmx';

HTTPRIO1.Service:='Service1';

InvRegistry.RegisterInvokeOptions(TypeInfo(Service1Soap), ioDocument);

editdosyaAdi.Text:=(HTTPRIO1 as Service1Soap).dosyaUzantisiBul(editdosyaAdi.Text);

end;

procedure TanaForm.HTTPRIO1BeforeExecute(const MethodName: String;

var SOAPRequest: WideString);

begin

istekMemo.Clear;

istekMemo.Lines.Add('Istek Yapilan Method :'+MethodName);

istekMemo.Lines.Add('XML istek :'+SOAPRequest);

end;

//xml istegin cevabi alinirken isletilen method

procedure TanaForm.HTTPRIO1HTTPWebNode1ReceivingData(Read, Total: Integer);

begin

ProgressBarOkunan.Max:=Total;

ProgressBarOkunan.Position:=Read;

end;

//xml istek gönderilirken isletin method

procedure TanaForm.HTTPRIO1HTTPWebNode1PostingData(Sent, Total: Integer);

begin

// Maximuma Toplam Büyüklügü aktar

ProgressBarGonderilen.Max:=Total;

// Aktif duruma gönderileni aktar

ProgressBarGonderilen.Position:=Sent;

end;

// Tersten yaz Dügmesi

procedure TanaForm.btnTerstenYazClick(Sender: TObject);

begin

Application.ProcessMessages;

HTTPRIO1.URL:='http://localhost:2210/Service1.asmx';

HTTPRIO1.Service:='Service1'; // servis adi

// Xml istegi gönder

InvRegistry.RegisterInvokeOptions(TypeInfo(Service1Soap), ioDocument);

editMetin.Text:=(HTTPRIO1 as Service1Soap).Terstenyaz(editMetin.Text);

end;

// istek yollandiktan sonra

procedure TanaForm.HTTPRIO1AfterExecute(const MethodName: String;SOAPResponse: TStream);

begin

// gelen Xml cevabi al

cevapMemo.Lines.LoadFromStream(SOAPResponse);

cevapMemo.Lines.Add('Cevap veren method :'+MethodName);

end;

end.

Uygulamayi çalistirip Test edelim.Dosya Adi etiketinin altindaki kutuya deneme.pas isminde bir dosya adi girelim ve Uzanti Bul butonuna tiklayalim.Gördügünüz gibi sonuç asagida

Yine tersi yazdirilacak metin girelim ve Tersten Yaz butonuna tiklayalim.Gördügünüz gibi tersten yazildi.

Yukaridaki gördügünüz gibi XML web servislerine istekler XML yapida gidiyor.

Kaynak Kod indirmek için tiklayin
Geriye VeriKümesi(Dataset) döndüren web servis methodlarini kullanmak için daha önceden hazirlamis oldugum video :
http://yazilimarge.com/delphi-ile-xml-web-servisleri-kullanimi-videosu/11.aspx

Herkese Çalismalarinda Basarilar Dilerim.
Ismail Kocacan (Yazilimci Bozuntusu)
ismailkocacan@gmail.com